Thursday, 10 June 2010 06:05

Αναφορά του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες στο Υπουργείο ¨Προστασίας του Πολίτη" Featured

Written by
Rate this item
(0 votes)

Θα θέλαμε να επιστήσουμε την προσοχή σας σε ορισμένα καίρια προβλήματα σχετικά με τη διαδικασία ασύλου, τα οποία -δυστυχώς και παρά τις δεσμεύσεις του Υπουργείου σας για βελτιώσεις πριν την έκδοση νέου νομοθετικού πλαισίου- εξακολουθούν να υφίστανται κατά παράβαση των νομικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Ελλάδα και των συνταγματικών αρχών που διέπουν τη λειτουργία της Διοίκησης και που ουσιαστικά στερούν τους αιτούντες άσυλο  από τη νόμιμη και αναγκαία προστασία:

1) ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ
Παρατηρείται μεγάλο έλλειμμα στην ενημέρωση και την εξυπηρέτηση αλλοδαπών που προσέρχονται για θέματα ασύλου στις Αστυνομικές Διευθύνσεις. Ειδικότερα στη Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθηνών (Π. Ράλλη), όπου συρρέει ο μεγαλύτερος όγκος των αιτούντων άσυλο, καθημερινά εκατοντάδες άτομα αναγκάζονται για πολλές ώρες να περιμένουν στην είσοδο (πύλη). Πολλοί από αυτούς (και κυρίως όσοι δεν συνοδεύονται από δικηγόρο) τελικώς ούτε εξυπηρετούνται, ούτε ενημερώνονται για ποιο λόγο δεν τους επιτρέπεται η είσοδος. Κατά τον ίδιο τρόπο, ειδικά όσοι προσέρχονται προκειμένου να ενημερωθούν για την πορεία του αιτήματος ασύλου τους, τους επιδίδονται διάφορα δημόσια έγγραφα (π.χ. απόφαση) χωρίς να τους εξηγείται το περιεχόμενο τους. Στην καλύτερη περίπτωση τους υποδεικνύεται να προσέλθουν στο ΕΣΠ χωρίς καμιά άλλη εξήγηση. Ενδεικτικά, στις 20/4/10, σε αιτούντα άσυλο που επέστρεψε στην Ελλάδα με βάση την εφαρμογή του Κανονισμού «Δουβλίνο» και προσήλθε στη Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθηνών προκειμένου να ενημερωθεί για το αίτημα ασύλου του, του επεδόθη Υπηρεσιακό Σημείωμα Απέλασης και κατόπιν συνελήφθη και κρατήθηκε για 5 ημέρες χωρίς να του δοθεί καμία περαιτέρω εξήγηση. Κατά παρόμοιο τρόπο, σε τουλάχιστον 2 περιπτώσεις αλλοδαπών που προσήλθαν στην Π. Ράλλη κατά το μήνα Μάρτιο 2010, τους αφαιρέθηκε η ροζ κάρτα (ενώ ήταν ακόμα σε ισχύ) χωρίς να ενημερωθούν για το λόγο της αφαίρεσης. Και στις δύο περιπτώσεις, το ΕΣΠ παρενέβη προκειμένου να ενημερωθούν οι αιτούντες σχετικώς, αλλά δεν τους επετράπη η είσοδος.

Αντίστοιχο πρόβλημα πρόσβασης αντιμετωπίζουν και οι αιτούντες άσυλο, που έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα από Ευρωπαϊκή χώρα στο πλαίσιο του Κανονισμού «Δουβλίνο». Στη συγκεκριμένη περίπτωση παρατηρείται το παράδοξο να μην τους επιτρέπεται η είσοδος στην Π. Ράλλη και ενώ φέρουν Υπηρεσιακό Σημείωμα του Τμήματος Ασφαλείας της Διεύθυνσης Αερολιμένα Αθηνών, με το οποίο παραπέμπονται στην Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθηνών. Όπως επανειλημμένως μας έχουν ενημερώσει οι παραπάνω αιτούντες, στην πύλη της Π. Ράλλη (παρόλο που επιδεικνύουν τα προαναφερόμενα Υπηρεσιακά Σημειώματα) οι αστυνομικοί υπάλληλοι τους καλούν να προσέλθουν στο ΕΣΠ και να επιστρέψουν εκεί προσκομίζοντας παραπεμπτικό σημείωμα της Οργάνωσής μας. Ενδεικτικά, στις 25/1/10, 29/4/10 και 6/5/10 δεχτήκαμε την επίσκεψη 8 τέτοιων περιπτώσεων.
Γενικά έχει παρατηρηθεί ότι ακόμη για τις πιο απλές διαδικασίες (πχ επίσκεψη στη Διεύθυνση για δήλωση αλλαγής διεύθυνσης) η πρόσβαση στη Διεύθυνση Αλλοδαπών είναι πάρα πολύ δυσχερής και στις περισσότερες περιπτώσεις οι αιτούντες δεν εξυπηρετούνται εάν δεν συνοδεύονται από δικηγόρο ή δεν προσκομίζουν παραπεμπτικό σημείωμα κάποιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης (ΜΚΟ). Ενδεικτικά, την 1η και 5/2/10, στις 2/3/10, στις 9/4/10 και στις 6/5/10, η Οργάνωσή μας αναγκάστηκε να παρέμβει προκειμένου να έχουν πρόσβαση στη Διεύθυνση Αλλοδαπών αιτούντες που ήθελαν να διορθώσουν ή να δηλώσουν κάποια μεταβολή στα στοιχεία που αναγράφονται στο δελτίο τους.

2)    ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ
Από τον Ιούλιο του 2009, που άρχισε η εφαρμογή του ΠΔ 81/2009, η πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, ειδικά στη Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθηνών (Π. Ράλλη) έχει στην ουσία καταργηθεί. Κατά παράβαση του άρθρου 4 του ΠΔ 90/2008, οι αστυνομικές αρχές έχουν ορίσει το Σάββατο ως μοναδική ημέρα πρόσβασης για την υποβολή αιτήματος ασύλου. Την ημέρα αυτή και χωρίς ποτέ να έχουν διευκρινιστεί τα κριτήρια επιλογής, οι αστυνομικές αρχές δέχονται μόνο 20 αιτήματα ενώ το τελευταίο διάστημα ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο με αποτέλεσμα κάθε Σάββατο στην Π. Ράλλη να καταθέτουν αίτηση ασύλου μόνο 10 άτομα. Επιπλέον, δεν υπάρχει κάποια ανακοίνωση που να ενημερώνει τους αιτούντες πότε να προσέλθουν για την υποβολή αιτήματος ασύλου. Έτσι, αν και μέχρι πρότινος ήταν  γνωστό ότι η επιλογή όσων θα γίνονταν δεκτοί για την υποβολή του αιτήματος ασύλου πραγματοποιείτο κάθε Σάββατο στις 6.00 τα ξημερώματα, πρόσφατα πληροφορηθήκαμε από αιτούντες που βρίσκονταν εκεί από νωρίς το απόγευμα ότι η επιλογή αυτή γίνεται την Παρασκευή λίγο μετά τα μεσάνυχτα. Εκτός του ότι δεν προκύπτει κάποιος ιδιαίτερος λόγος για την κατάθεση αιτημάτων ασύλου τις ανωτέρω παράδοξες ώρες, το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία σχετική ανακοίνωση και ενημέρωση για τη λειτουργία της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής επιδεινώνει την κατάσταση. Ο ελάχιστος αυτός αριθμός παραλαβής 20 αιτημάτων εβδομαδιαίως, η έλλειψη προγραμματισμού και η τυχαία επιλογή των αιτούντων άσυλο οδηγούν τους ανθρώπους αυτούς να διημερεύουν και να διανυκτερεύουν έξω από τη Διεύθυνση Αλλοδαπών μήπως και φανούν τυχεροί. Ενδεικτικά, μπορούμε να αναφέρουμε περιπτώσεις Σομαλών αιτούντων άσυλο (γίνεται ειδική αναφορά στους αιτούντες από τη Σομαλία ως κατεξοχήν χρήζοντες διεθνούς προστασίας), οι οποίοι προσπαθούν ακόμη και 8 μήνες για την υποβολή αιτήματος ασύλου, ενώ κατά την πρόσφατη παρέμβαση του ΕΣΠ στις 14/5/2010 για την πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, ουδείς από τους 18 αιτούντες άσυλο από τη Σομαλία δεν κατάφερε τελικά να υποβάλει αίτημα ασύλου. Συγχρόνως, επειδή δεν επιτυγχάνουν να πραγματώσουν το πιο στοιχειώδες δικαίωμα τους –την πρόσβαση στις αρχές για αίτηση παροχής προστασίας- συλλαμβάνονται με σκοπό την απέλαση και κρατούνται για διάστημα ακόμη και μεγαλύτερο του μηνός, αν και η απέλαση τους δεν είναι εφικτή.        
Σε ό,τι αφορά τις ευάλωτες περιπτώσεις (ασυνόδευτοι ανήλικοι, έγκυες, άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας κλπ) οι αστυνομικές αρχές επιτρέπουν την πρόσβαση οποιαδήποτε ημέρα της εβδομάδας. Στην πράξη όμως δέχονται μόνο όσους έχουν παραπεμφθεί από ΜΚΟ (προσκομίζοντας σχετικό παραπεμπτικό σημείωμα) και αρνούνται την είσοδο ακόμη και σε εξόφθαλμες περιπτώσεις ευαλωτότητας (πχ γυναίκες σε προχωρημένη εγκυμοσύνη, άτομα με εμφανή προβλήματα υγείας, άτομα με ιατρικά πιστοποιητικά κλπ) εφόσον δεν παραπέμπονται από κάποια ΜΚΟ. Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι και η πρόσβαση των ατόμων που παραπέμπονται από ΜΚΟ δεν είναι πάντα δεδομένη. Σε πολλές περιπτώσεις άτομα που παρέπεμψε η Οργάνωσή μας δεν είχαν πρόσβαση ή χρειάστηκε να τα παραπέμψει περισσότερες από 3 φορές προκειμένου τελικώς να έχουν πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου. Ενδεικτικά αναφέρουμε την περίπτωση 2 εγκύων γυναικών από τη Μπουρκίνα Φάσο και τη Νιγηρία, που μέχρι σήμερα δεν έχουν πρόσβαση στην Π. Ράλλη παρά την παρέμβαση του ΕΣΠ, ζευγαριού από το Ιράκ (με πρόβλημα υγείας η σύζυγος), στο οποίο δεν επετράπη η είσοδος παρόλο που είχαν παραπεμπτικό σημείωμα από το ΕΣΠ, την περίπτωση 3 ανηλίκων από το Πακιστάν, οι οποίοι έχοντας παραπεμπτικό σημείωμα από το ΕΣΠ επιχείρησαν να υποβάλουν αίτημα ασύλου στις 19, 23 και 27/3/10 χωρίς όμως επιτυχία και την περίπτωση γυναίκας από την Αιθιοπία στον 9ο μήνα κύησης, που παραπέμφθηκε διαδοχικά στις 20/4/10, 29/4/10 και τελικώς στις 6/5/10 μέχρι τελικώς να της επιτραπεί η είσοδος ώστε να υποβάλει αίτημα ασύλου.

3)    ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Η διαδικασία της συνέντευξης ήταν και παραμένει προβληματική.
Σε ό,τι αφορά τις ερωτήσεις στους αιτούντες άσυλο, τα μέλη της Επιτροπής Προσφύγων σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθούν να επιμένουν σε ερωτήσεις άσχετες με τους λόγους υποβολής αιτήματος ασύλου (π.χ. ποσό που ο αιτών πλήρωσε στους διακινητές) και γενικά να συμπεριφέρονται με τρόπο που δημιουργεί κλίμα ανασφάλειας στον αιτούντα (π.χ. ειρωνικά σχόλια σε δηλώσεις του αιτούντα, επιμονή σε ερωτήσεις που ήδη έχουν απαντηθεί κλπ).
Προβληματική κρίνεται και η επάρκεια γνώσεων των μελών της Επιτροπής σε ό,τι αφορά την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες καταγωγής των αιτούντων άσυλο. Η άγνοια βασικών γεγονότων (που σημειωτέον είναι ευρέως γνωστά και από την καθημερινή προβολή τους στα ΜΜΕ) αποτυπώνεται στο σώμα των αποφάσεων ασύλου. Ενδεικτικά αναφέρουμε την περίπτωση που η Επιτροπή Προσφύγων γνωμοδότησε την απόρριψη αίτησης ασύλου Μαροκινού με την αιτιολογία ότι «…δεν αντιμετώπισε δίωξη στη χώρα του παρόλο που ανήκει στη φυλή Μπολιζάριο» (ο αιτών είχε ισχυριστεί ότι ήταν μέλος στο «Πολισάριο», το οποίο δεν είναι φυλή αλλά εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα για την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας).
Σε ό,τι αφορά τη διερμηνεία δεν υπάρχει μετάφραση για βασικές γλώσσες όπως είναι τα παστού, σομαλικά, τιγκρίνια και αμάρικ με αποτέλεσμα να αναβάλλεται η συνέντευξη σημαντικού αριθμού αιτούντων άσυλο από το Αφγανιστάν, τη Σομαλία, την Ερυθραία και την Αιθιοπία αντίστοιχα (ακόμη και για 10 μήνες αργότερα) ή να αναγκάζονται οι αιτούντες να δίνουν συνέντευξη σε γλώσσα που δεν κατανοούν πλήρως. Επίσης έχουν παρατηρηθεί ουσιώδεις ελλείψεις στις γλωσσικές γνώσεις των υπαρχόντων διερμηνέων. Ενδεικτικά στις 17/3/10, σε συνέντευξη γυναίκας από τη Γουινέα με διερμηνεία από τα γαλλικά στα ελληνικά, παρατηρήθηκαν σημαντικά λάθη στη μετάφραση με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται το περιεχόμενο των δηλώσεων της αιτούσης άσυλο.
Πέρα από τις γλωσσικές ελλείψεις, έχει παρατηρηθεί σε πολλές περιπτώσεις ότι οι διερμηνείς, προφανώς ανενημέρωτοι για τα πολύ συγκεκριμένα πλαίσια του ρόλου τους, δεν περιορίζονται στην κατά λέξη μετάφραση των ερωτήσεων των συνεντευξιαζόντων και των απαντήσεων των συνεντευξιαζόμενων αλλά παρεμβαίνουν στη διαδικασία σχολιάζοντας και «συμβουλεύοντάς» τους. Ενδεικτικά, τέτοιες παρεκκλίσεις από το ρόλο που έχουν στη διαδικασία οι διερμηνείς, παρατηρήθηκε στις 27/3/10 και 9/4/10 σε συνεντεύξεις με Πακιστανό και Αιγύπτιο αιτούντα αντίστοιχα.
Επίσης, συχνά έχει αναφερθεί από Αφγανούς και Ιρανούς ότι έδωσαν δύο συνεντεύξεις στην Π. Ράλλη. Στην πρώτη συνέντευξη συμμετείχε ένας μεταφραστής γλώσσας φαρσί και μία υπάλληλος και διεξήχθη είτε την  ημέρα που δακτυλοσκοπήθηκαν και παρέλαβαν το Ειδικό Δελτίο είτε την αναγραφόμενη ημέρα επί της πρόσκλησης, πριν όμως τη διεξαγωγή της προβλεπόμενης από το νόμο συνέντευξης. Και στις δύο συνεντεύξεις τους ζητήθηκε να εξηγήσουν τους λόγους για τους οποίους έφυγαν από τη χώρα καταγωγής τους. Τα ανωτέρω περιστατικά επιβεβαιώνονται και από μέλη της νομικής μας υπηρεσίας, τα οποία ενδεικτικά στις 25/11/2009, 2/3/2010 και στις 27/4/2010 είδαν μια κυρία με ξανθά μαλλιά μαζί με ένα διερμηνέα να παίρνει Αφγανούς από την αίθουσα αναμονής συνεντεύξεων και να τους συνοδεύει σε κάποιο παρακείμενο γραφείο.

4) ΑΝΑΝΕΩΣΕΙΣ ΔΕΛΤΙΩΝ
Πολύ συχνά οι κάτοχοι δελτίων αιτούντος ασύλου που επισκέπτονται τις Διευθύνσεις Αλλοδαπών προκειμένου να ανανεώσουν το δελτίο τους παίρνουν ραντεβού για άλλη ημερομηνία διότι δεν μπορεί να βρεθεί ο φάκελος ή οι υπάλληλοι αδυνατούν να εξυπηρετήσουν λόγω του τεράστιου όγκου ειδικών δελτίων προς ανανέωση που δημιουργείται λόγω της μη λειτουργίας της Δευτεροβάθμιας Επιτροπής Προσφυγών (αρμόδιας να ολοκληρώσει την εξέταση των αιτήσεων ασύλου που απερρίφθησαν πριν από τη θέση σε ισχύ του ΠΔ 81/2009). Συγκεκριμένα έχει παρατηρηθεί καθυστέρηση στην ανανέωση ακόμη και δελτίων που έχουν λήξει από τον Νοέμβριο του 2009 με αποτέλεσμα οι αιτούντες άσυλο να χάνουν την δουλειά τους ή το δικαίωμά τους σε επιδόματα που συνδέονται με την κατοχή ανανεωμένου δελτίου και να κινδυνεύουν να συλληφθούν.
Επίσης έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις που αιτούντες άσυλο παρέδωσαν στη Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθηνών το δελτίο τους για ανανέωση και όταν επέστρεψαν να το παραλάβουν (σύμφωνα με τη διαδικασία στην εν λόγω Διεύθυνση, οι αιτούντες παραδίδουν το πρωί στην πύλη το δελτίο τους προς ανανέωση και τους παραδίδεται πάλι στην πύλη ανανεωμένο το μεσημέρι της ίδιας ημέρας) αυτό είχε χαθεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αστυνομικοί υπάλληλοι, αποποιούμενοι την ευθύνη τους, υποδεικνύουν στους αιτούντες να κάνουν δήλωση ότι οι ίδιοι (οι αιτούντες) απώλεσαν το δελτίο.
Ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζουν και όσοι έχουν λάβει καθεστώς επικουρικής προστασίας από το Ελληνικό κράτος. Παρόλο που οι ίδιοι στις περισσότερες περιπτώσεις καταθέτουν εμπρόθεσμα αίτηση για ανανέωση του καθεστώτος, η απάντηση στο αίτημά τους μπορεί να καθυστερήσει ακόμη και 2 χρόνια, (σημειώνεται ότι το ΕΣΠ έχει στη διάθεσή του και μία περίπτωση Αφγανού που η καθυστέρηση ανανέωσης έφτασε τα 4 χρόνια). Το αποτέλεσμα είναι ότι τυχόν απόφαση ανανέωσης εκδίδεται και επιδίδεται στους δικαιούχους την χρονική στιγμή που θα πρέπει να καταθέσουν νέα αίτηση ανανέωσης ή ακόμη και μετά από αυτή, εμφανίζοντάς τους έτσι - χωρίς υπαιτιότητά τους- ως εκπρόθεσμους.  Σημειωτέον ότι στο διάστημα της αναμονής τους για την απάντηση της Διοίκησης το δελτίο τους παραμένει ληγμένο και κατ’ αυτόν τον τρόπο στερούνται στην πράξη όλα τα δικαιώματα που προβλέπονται για τους δικαιούχους επικουρικής προστασίας (πχ δεν μπορούν να λάβουν δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη).

5) ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Σε περίπτωση απώλειας του δελτίου αιτούντος ασύλου, οι αιτούντες υποχρεούνται πρώτα να παραλάβουν από τη Διεύθυνση Αλλοδαπών βεβαίωση ότι έχουν υποβάλει αίτηση ασύλου και συνεπώς ήταν κάτοχοι σχετικού δελτίου αιτούντος ασύλου και κατόπιν να μεταβούν με τη βεβαίωση αυτή στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής που κατοικούν προκειμένου να δηλώσουν την απώλεια του εγγράφου. Κατόπιν παραλαμβάνουν νέα βεβαίωση από το Αστυνομικό Τμήμα, την οποία πρέπει να προσκομίσουν στη Διεύθυνση Αλλοδαπών προκειμένου να εκδοθεί νέο δελτίο. Πέρα από την παράδοξη και γραφειοκρατική διαδικασία (δύο Υπηρεσίες που υπάγονται στο ίδιο Υπουργείο αλληλοενημερώνονται με τη διαμεσολάβηση του αιτούντος, ο οποίος μεταφέρει βεβαιώσεις από τη μία Υπηρεσία στην άλλη), είναι πολλές οι περιπτώσεις που οι αιτούντες δεν έχουν πρόσβαση στη Διεύθυνση Αλλοδαπών παρόλο που η τελευταία τους έχει χορηγήσει βεβαίωση ότι έχουν ζητήσει άσυλο. Ενδεικτικά, στις 5 και 18/1/10, στις 11/2/10, 4/3/10, 14/4/10 και στις 10/5/10, η νομική μας υπηρεσία αναγκάστηκε να παρέμβει προκειμένου αιτούντες άσυλο που είχαν χάσει το δελτίο τους να έχουν πρόσβαση στην Π. Ράλλη.

6) ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΟΙ ΑΝΗΛΙΚΟΙ
Σχετικά με την κατηγορία των ασυνόδευτων ανηλίκων επισημαίνονται μεγάλες ελλείψεις στη λειτουργία του θεσμού του επιτρόπου.
Στα άρθρα 19 του Π.Δ. 220/2007 και 30 του Π.Δ 96/2008 προβλέπεται ο διορισμός επιτρόπου από τον Εισαγγελέα Ανηλίκων ή τον αρμόδιο Εισαγγελέα Πρωτοδικών για την εκπροσώπηση και την κάλυψη των αναγκών των ασυνόδευτων ανηλίκων.
Στην πράξη όμως ο θεσμός του επιτρόπου παραμένει ανενεργός. Σε πολλές περιπτώσεις ο Εισαγγελέας Ανηλίκων ή Πρωτοδικών ενημερώνεται και προβαίνει, ως προσωρινός επίτροπος, στις απαραίτητες ενέργειες για την αποστολή των ανήλικων -κρατουμένων στα σημεία εισόδου- σε κέντρα υποδοχής ανηλίκων. Εντούτοις, η ύπαρξη επιτρόπου είναι αναγκαία στη συνέχεια για πληθώρα ζητημάτων που αφορούν στην επιμέλεια και εκπροσώπηση του ανηλίκου τόσο στη διαδικασία ασύλου όσο και σε τομείς, όπως αυτός της εκπαίδευσης και της απασχόλησης.
Σχετικά αναφέρουμε ότι δεν γνωρίζουμε καμία περίπτωση ανηλίκου για τον οποίο να διορίστηκε επίτροπος στο στάδιο της διαδικασίας εξέτασης του αιτήματος ασύλου του. Αντίθετα, πολλές είναι οι περιπτώσεις ανηλίκων –ακόμη και κάτω των 16 ετών- που εξετάστηκαν χωρίς τη συνδρομή επιτρόπου και νομικού εκπροσώπου. Ενδεικτικά αναφέρουμε την περίπτωση ανηλίκου αιτούντος άσυλο, ο οποίος αν και στην αρχική αίτηση ασύλου του δήλωσε ότι είναι Αφγανός, η συνέντευξη του διεξήχθη στη γλώσσα ουρντού με διερμηνέα από το Μπαγκλαντές και κατεγράφη τελικά ως Πακιστανός (αφγανικής καταγωγής). Σημειωτέον, ότι ο ανήλικος σύμφωνα με τη δήλωση του δεν είχε συμπληρώσει τα 16 χρόνια και εξετάστηκε χωρίς την παρουσία επιτρόπου ή νομικού εκπροσώπου. Η προβλεπόμενη από το νόμο δυνατότητα παρουσίας επιτρόπου θα είχε ίσως εξασφαλίσει μία δικαιότερη εξέταση του αιτήματος του ανηλίκου.
Επιπλέον, στον τομέα της εκπαίδευσης είναι απαραίτητος ο διορισμός επιτρόπου για την εγγραφή του ανηλίκου στο σχολείο, την παρακολούθηση της επίδοσής του, την επικοινωνία και τη συνεργασία με τους διδάσκοντες και τη διεύθυνση του σχολείου για την επίλυση κάθε προβλήματος κα. Στον τομέα της απασχόλησης, ο διορισμός επιτρόπου είναι απολύτως απαραίτητος για τη σύναψη έγκυρης σύμβασης εργασίας, την έκδοση βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκου, την έκδοση άδειας εργασίας, την απόδοση Α.Φ.Μ. και αριθμού μητρώου Ι.Κ.Α. Υπογραμμίζουμε το γεγονός ότι ελλείψει ειδικού επιτρόπου, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι απασχολούνται παράνομα,  τα εργασιακά τους δικαιώματα καταστρατηγούνται και συχνά είναι θύματα εκμετάλλευσης, τούτο δε έρχεται σε αντίθεση  με όσα ορίζει το άρθρο 32 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, περί προστασίας του ανηλίκου από την οικονομική εκμετάλλευση και από την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας που ενέχει κινδύνους ή που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο την εκπαίδευσή του  ή να βλάψει την υγεία του ή τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική ή κοινωνική ανάπτυξή του.
Προς τούτο, θεωρούμε επιτακτική ανάγκη τη δημιουργία ενός δημοσίου φορέα που να έχει τη συνολική ευθύνη για την επιτροπεία/ εκπροσώπηση και γενικότερα την πρόνοια των ασυνόδευτων ανηλίκων, στο πλαίσιο δημιουργίας εξειδικευμένης μονάδας από τα συναρμόδια Υπουργεία, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης  και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

7) ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ ΚΑΙ ΚΡΑΤΗΣΗ ΑΙΤΟΥΝΤΩΝ ΑΣΥΛΟ
Έχει παρατηρηθεί κατ’ εξακολούθηση ότι οι κρατούμενοι στα σημεία εισόδου δεν έχουν ενημέρωση για τους λόγους και τη διάρκεια της κράτησης τους. Αυτό συμβαίνει διότι δεν υπάρχουν υπηρεσίες διερμηνείας ούτε έντυπα που να ενημερώνουν τους κρατούμενους για τα θέματα αυτά. Αν και προβλέπεται από το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο ότι καθένας που συλλαμβάνεται ενημερώνεται για τους λόγους της κράτησης του και τα δικαιώματα του και του επιδίδεται σχετικό έντυπο σε γλώσσα που κατανοεί, στην πράξη το έντυπο αυτό συνήθως δεν επιδίδεται ή τουλάχιστον δεν ανευρίσκεται στα χέρια των κρατουμένων. Αντίστοιχα, αν και υπάρχει νομοθετική πρόβλεψη (υπουργική απόφαση) να επιδίδεται στους υπό απέλαση κρατούμενους αλλοδαπούς ενημερωτικό δελτίο στη γλώσσα τους σχετικά με τα δικαιώματα τους, τους λόγους και τις συνέπειες της κράτησης και απέλασης τους, στην πράξη οι κρατούμενοι το λαμβάνουν πολύ σπάνια. Άλλωστε τα ανωτέρω έντυπα αν και μεταφρασμένα σε διάφορες γλώσσες, δεν κρίνονται κατάλληλα να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες μεγάλου αριθμού κρατουμένων στα σημεία υποδοχής καθώς δεν προσφέρονται στις συνήθεις ομιλούμενες γλώσσες από αυτούς π.χ. φαρσί (Ιράν), νταρί και  παστού (Αφγανιστάν), κουρδικά, σομαλικά, ουρντού (Πακιστάν), μπάγκλα (Μπαγκλαντές), αμάρικ (Αιθιοπία), τιγκρίνια (Ερυθραία),  σινγκάλι και ταμίλ (Σρι Λάνκα) κλπ
Δεδομένου δε, ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν πρόσβαση σε δωρεάν νομική υποστήριξη, η στοιχειώδης αυτή ενημέρωση για τους λόγους της κράτησης και τα δικαιώματα τους αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση του κράτους που επιβάλλει την κράτηση και την απέλαση τους. Το αρ. 5 παρ. 2 της ΕΣΔΑ προβλέπει ρητά το δικαίωμα αυτό, το οποίο όπως έχει ερμηνευθεί νομολογιακά, επιβάλει κάθε κρατούμενος να ενημερώνεται για τους νομικούς και πραγματικούς λόγους της σύλληψης και κράτησης του, ώστε να δύναται, αν είναι αναγκαίο, να προσφύγει σε δικαστήριο για την αμφισβήτηση της νομιμότητας της. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ορισμένους χώρους κράτησης οι κρατούμενοι δεν είχαν –τουλάχιστον μέχρι πρότινος- πρόσβαση σε τηλέφωνο, επομένως η πρόσβαση σε νομική υποστήριξη ήταν εξαιρετικά δυσχερής, αν όχι αδύνατη.    
Επιπλέον, παρατηρείται όλο και συχνότερα ότι οι κρατούμενοι στα σημεία εισόδου που υποβάλουν αίτημα ασύλου κρατούνται μέχρι την επίδοση της απόφασης επί του αιτήματος ασύλου τους και στη συνέχεια αν αυτή είναι απορριπτική μέχρι την εκπνοή της 60ήμερης προθεσμίας για την κατάθεση αίτησης ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, που η απέλαση δεν είναι εφικτή (π.χ. Αφγανιστάν) οι απορριφθέντες αιτούντες άσυλο αφήνονται ελεύθεροι μετά την εκπνοή της ανωτέρω προθεσμίας με υπηρεσιακό σημείωμα να εγκαταλείψουν τη χώρα εντός 30 ημερών. Γνωρίζοντας μάλιστα εκ των προτέρων σε πολλές περιπτώσεις ότι η απέλαση αυτή δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί η εξακολούθηση της κράτησης έχει τιμωρητικό μάλλον χαρακτήρα και δεν συνάδει με τις προϋποθέσεις και τους όρους του νόμου.
Σχετικά με την πρακτική αυτή θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η διοικητική κράτηση με σκοπό την απέλαση δεν βρίσκει έρεισμα στο νόμο στην περίπτωση των αιτούντων άσυλο. Διότι τόσο το Σύνταγμα όσο και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επιβάλλουν η κράτηση να είναι νόμιμη: ο νόμος ορίζει ότι η διοικητική κράτηση μπορεί να διαταχθεί υπό προϋποθέσεις στα πλαίσια εκκρεμούσης διοικητικής απέλασης. Από τη στιγμή όμως που οι αιτούντες άσυλο δεν απελαύνονται μέχρι την εξέταση του αιτήματος ασύλου τους, η κράτηση τους που ερείζεται στην απέλαση πρέπει να αναστέλεται αντιστοίχως. Σκοπός της πρακτικής αυτής είναι όπως παραδέχονται κάποιες φορές και οι κατά τόπους αρχές να αποτρέπουν ή τουλάχιστον να μην ενθαρρύνουν τους κρατούμενους να υποβάλουν αίτημα ασύλου. (Η εξυπηρέτηση όμως ακόμη και θεμιτών πολιτικών σκοπιμοτήτων δεν αποτελεί λόγο νομιμοποίησης της κράτησης: αντιθέτως, αποκαλύπτει τον αυθαίρετο χαρακτήρα της.)  Σημειωτέον, ότι κατά τη διάρκεια της κράτησης η πρόσβαση σε πληροφόρηση και νομική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα δυσχερής, ενώ έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις αιτούντων άσυλο (π.χ. Αφγανός κρατούμενος στις Φέρρες) που αν και παραλαμβάνουν την απόφαση επί του αιτήματος ασύλου, ελλείψει διερμηνείας και νομικής αρωγής, δεν αντιλαμβάνονται το περιεχόμενο της.    

8) ΚΡΑΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΑΠΕΛΑΣΗ «ΜΗ ΑΠΕΛΑΣΙΜΩΝ»
Ζητήματα νομιμότητας της κράτησης εγείρονται και στις περιπτώσεις διοικητικής κράτησης αλλοδαπών προς απέλαση των οποίων όμως η απέλαση είναι εκ των προτέρων γνωστό ότι είναι ανέφικτη. Στις περιπτώσεις αυτές εγείρεται πάλι η προβληματική περί έλλειψης νομίμου ερείσματος. Η κράτηση διατάσσεται για να διευκολύνει την εκτέλεση των απαραίτητων ενεργειών για την πραγματοποίηση της απέλασης: ουσιαστικά ο προς απέλαση αλλοδαπός κρίνεται πάντοτε από τη Διοίκηση ως ύποπτος φυγής και προκειμένου να εκτελεστεί η απέλαση του, κρατείται. Στις περιπτώσεις όμως που η απέλαση είναι ανέφικτη λόγω αντικειμενικών συνθηκών και αυτό είναι γνωστό εκ των προτέρων (π.χ. απουσία διπλωματικής αντιπροσωπείας της Σομαλίας και εμπόλεμη κατάσταση), η κράτηση δεν έχει ούτε νόημα ούτε έρεισμα στο νόμο. Είναι απλώς τιμωρητική ή εντάσσεται σε μια αντίληψη γενικής αποτρεπτικής πολιτικής, χωρίς όμως σχετική πρόβλεψη ή δικαιολόγηση στο νόμο. Για τους λόγους αυτούς και οι επιχειρήσεις εκκένωσης κτιρίων και μαζικών συλλήψεων είναι αμφιβόλου νομιμότητας. Ως τέτοια αναφέρουμε την αστυνομική επέμβαση σε μισθωμένο κτίριο επί της οδού Ξούθου (Ομόνοια) στις 18/5/2010 και τη μαζική προσαγωγή Σομαλών. Σημειωτέον, ότι κάποιοι (τουλάχιστον δύο) από τους προσαχθέντες ήταν αιτούντες άσυλο, οι οποίοι αφέθηκαν ελεύθεροι μετά από κάποιες ώρες, και για τους οποίους η ελληνική πολιτεία έχει δεσμευτεί νομικά για την εκπλήρωση άλλου είδους υποχρεώσεων, όπως την παροχή στέγης, στις οποίες όμως δεν έχει ως τώρα ανταποκριθεί.

9) ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
Ανάλογα προβλήματα στην πρόσβαση με τα προαναφερόμενα αντιμετωπίζουν και οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες.
Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τους τελευταίους και τα τέκνα τους που γεννώνται στην Ελλάδα, συμβαίνει το παράδοξο να υποχρεώνονται να ακολουθήσουν τη διαδικασία της οικογενειακής συνένωσης, (η οποία προβλέπει θετική σχετική απόφαση του Διευθυντή της Δ/νσης Αλλοδαπών Αττικής [ΠΔ 131/2006 και 167/2008]) προκειμένου να εκδώσουν άδεια παραμονής για τα τελευταία. Σημειώνεται ότι η διαδικασία αυτή στην πράξη αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρονοβόρα. Το ΕΣΠ έχει στη διάθεσή του περιπτώσεις αναγνωρισμένων προσφύγων που χρειάστηκε να περιμένουν περισσότερο από 6 μήνες προκειμένου να χορηγηθεί και στα παιδιά τους άδεια παραμονής.
Σημειώνεται επίσης ότι ανάλογη διαδικασία δεν προβλέπεται για τους αιτούντες άσυλο και τους δικαιούχους επικουρικής προστασίας ή τους προσωρινά διαμένοντες για ανθρωπιστικούς λόγους, οι οποίοι όταν αποκτούν τέκνα στην Ελλάδα, απλώς προσκομίζουν στις αρμόδιες αρχές τη σχετική ληξιαρχική πράξη γέννησης και φωτογραφίες του νεογέννητου τέκνου τους και λαμβάνουν αμέσως το αντίστοιχο δελτίο, οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες.
Είναι προφανές ότι η παραπάνω περιγραφόμενη διαδικασία για τους πρόσφυγες, που στην ουσία παρακωλύει τη χορήγηση αδειών παραμονής στα ανήλικα τέκνα των προσφύγων, έρχεται σε καταφανή αντίθεση με τις σχετικές διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού που έχει κυρωθεί με το Ν. 2101/1992. Επιπλέον αποτελεί και εσφαλμένη ερμηνεία των ΠΔ 131/2006 και 167/2008, καθώς δεν είναι δυνατόν να εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που τα τέκνα των δικαιούχων διεθνούς προστασίας γεννώνται στην Ελλάδα, οι διατάξεις οικογενειακής συνένωσης, οι οποίες αφορούν μόνον στο δικαίωμα των προσφύγων για την έλευση των μελών της οικογένειας τους από τρίτη χώρα και την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα.
Τελευταίο και ίσως πιο ενδεικτικό περιστατικό της τραγικής κατάστασης του ασύλου στην Ελλάδα σήμερα και τις παραβίασης των νομικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα μας για την προστασία των προσφύγων, είναι η κράτηση προς απέλαση δύο πολιτών Νιγηρίας, οι οποίοι έχουν καθεστώς διεθνούς προστασίας στην Ιταλία. Συγκεκριμένα στις 7/5/2010, το ΕΣΠ, ενημερώθηκε από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό ότι δύο πολίτες Νιγηρίας, ο ένας αναγνωρισμένος πρόσφυγας και ο άλλος κάτοχος επικουρικής προστασίας, βρίσκονταν από το Μάρτιο του 2010 κρατούμενοι προς απέλαση στο Αστυνομικό Τμήμα Αμαρουσίου λόγω παραμονής στην Ελλάδα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα. Την ίδια ημέρα, το ΕΣΠ επιβεβαίωσε την παραπάνω πληροφορία επικοινωνώντας με το Τμήμα Αμαρουσίου. Στη συνέχεια, αφού ενημέρωσε τηλεφωνικά τον αξιωματικό Υπηρεσίας του Τμήματος για τις πειθαρχικές, ποινικές και αστικές ευθύνες όλων όσων εμπλέκονται σε παράνομη κράτηση, απέστειλε τηλεομοιοτυπία (συνοδευόμενη από φωτοτυπίες των νομιμοποιητικών εγγράφων που τους έχουν χορηγηθεί από την Ιταλική Δημοκρατία) με την οποία καλούσε το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη να εξετάσει τις πληροφορίες του Ερυθρού Σταυρού και να απέχει από κάθε ενέργεια απέλασης που παραβιάζει τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951(non refoulement).

Δυστυχώς, μέχρι και σήμερα και παρά τις συνεχόμενες οχλήσεις μας, δεν έχουμε λάβει καμία απάντηση από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ενώ η Νομική μας Υπηρεσία πληροφορήθηκε ότι οι συγκεκριμένοι αλλοδαποί μεταφέρθηκαν πλέον στο κρατητήρια της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής (Π. Ράλλη) όπου εξακολουθούν να κρατούνται (συμπληρώνοντας πλέον περισσότερους από 2 μήνες κράτησης).    

Υπενθυμίζοντάς σας τις νομικές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα μας για την προστασία των προσφύγων καθώς και τις σοβαρές ευθύνες που προκύπτουν από τη μη τήρηση των παραπάνω δεσμεύσεων, θα θέλαμε να σας καλέσουμε, έστω και τώρα, να εξετάσετε όλα τα παραπάνω και να προβείτε σε όλες τις κατάλληλες ενέργειες ενημερώνοντάς μας σχετικά.

Με εκτίμηση

 

 

Read 1667 times

Latest from ΚΕΕΡΦΑ